Ένα ιστορίκο τραγούδι για την Ρεντίνα, τα στενά και την περιοχή. ”Οι Κατελάνοι”

Πολλοί από εμάς δεν το γνωρίζουν καν και όσοι το έχουν ακούσει δυσκολεύονται να να το συνδέσουν με την περιοχή αφού εκτός από την λέξη Ρεντίνα δεν αναγνωρίζουν κάποιο άλλο τοπωνύμιο . Κι όμως αναφέρεται στην περιοχή μας, το έχει γράψει ο συγγραφέας ιστορικών βιβλίων Πέτρος Θεοδωρίδης, το μελοποίησε ο πασίγνωστος Γ. Μαρκόπουλος και το τραγούδησε ο ακόμη γνωστότερος Γ.Νταλάρας. Είναι το τραγούδι ”Κατελάνοι” που κυκλοφόρησε το 1979 σε έναν δίσκο με γενικό τίτλο ”Σεργιάνι στον κόσμο”

Οι στίχοι του μελοποιημένου ποιήματος έχουν ως έξης:

”Στην εκκλησιά κι απ’ έξω στης Ρεντίνας το κανάλι
με πιάσανε αμέτρητοι φαντάροι Κατελάνοι
δέντρο ψηλό διαλέξαν και μου κρέμασαν τη γλώσσα
στήσαν φωτιά κι ολόγυρα στη ζεστασιά ξαπλώσαν

Άγιε Μηνά το άγιο σου το λείψανο με σκέπη
σου τάζω εγώ σαράντα οκάδες βλάχικο κασέρι
για τους φτωχούς το γούμενο και την κερά Τασία
που κατοικούν την άγια τιμημένη σου εκκλησία

Πού ειν’ ο Μηνάς και πού οι μαύροι φίλοι μου χαθήκαν
είδαν στρατό μαζέψαν τις γυναίκες και κρυφτήκαν
άιντε παιδιά κι αν λείψω τώρα φόβος μη σας πιάνει
κάντε καρδιά, δε θα `ναι πάντα εδώ οι Κατελάνοι”

Όμως αυτό δεν είναι το πρωτότυπο ποίημα το οποίο αποκαλύπτει πολλά ιστορικά στοιχεία για την περιοχή στα χρόνια του μεσαίωνα. Εμείς ψάξαμε το θέμα και βρήκαμε την απάντηση του στιχουργού Πέτρου Θεοδωρίδη στο site stixoi.info το 2008, όταν κλήθηκε από μέλη να εξηγήσει τι εννοεί με τους στίχους του

Γράφει ο στιχουργός:

”Το ποίημα γράφτηκε το 1970 και δεν νομίζω ότι δημοσιεύτηκε με τα “ποιήματα της Ρωμανίας” (Τράμ, δεύτερη περίοδος, τεύχος 1,1973). Το έδωσα στον Μαρκόπουλο το 1977 και υπήρξαν διαφοροποιήσεις, όχι από μένα. Το “αυθεντικό” είχε πρώτο στίχο
Στον Περλεπέ, κι απέξω στης Ρεντίνας το κανάλι
ενώ ο δεύτερος της τρίτης στροφής είναι
πρώτη φορά που χάνω το νυχτέρι τους στ αμπέλια
Ο Περλεπές αυτός δεν είναι η κώμη Πρίλαπος (σήμερα Prilep) που τον έλεγαν και Περλεπέ, αλλά τοπωνύμιο μεταξύ Ρεντίνας και Βρασνών, βόρεια από τα Μακεδονικά Τέμπη.
Η Ρεντίνα είναι η μεσαιωνική πόλη και το κάστρο της Ρεντίνας, στην ανατολική πλευρά της Βόλβης, κοντά στην αρχαία Αρέθουσα και στον τάφο του Ευριπίδη, στην είσοδο του ομώνυμου στενού, που ο Χρυσοχόου πρώτος ανέφερε ως “Μακεδονικά Τέμπη”.
Οι Κατελάνοι είναι όντως η Καταλανική Εταιρεία που έδρασε στην Μικρά Ασία και στην κάτω Βαλκανική στις αρχές του 14ου αιώνα. Την κάλεσε ο Ανδρόνικος ο Γέρων, δεν τους πλήρωσε κι αυτοί ξεκίνησαν από την Κωνσταντινούπολη και έφυγαν προς την Θράκη και την Μακεδονία, καταστρέφοντας τα πάντα. Οι βυζαντινοί έχτισαν το τείχος πάνω από την λίμνη στο πορτο Λάγο γιά να μη επιστρέψουν. Δήωσαν τη Χαλκιδική και το άγιο Ορος (στις απογραφές του 1301 και του 1321 η υστέρηση είναι εντυπωσιακή), δεν κατάφεραν να μπούν στη Σαλονίκη, νικήθηκαν από έναν στρατηγό το 1308 και κατέβηκαν στη Θεσσαλία, νίκησαν τους συνασπισμένους Φράγκους και εγκαταστάθηκαν στην Αττική και στη Βοιωτία επί 70 περίπου χρόνια. Εκτοτε, στη Βοιωτία παρέμεινε το “καταλάνος” ως “βίαιος”.
Γιά αυτούς γνωρίζουμε πολλά από τις σύγχρονες πηγές του Βυζαντίου, αλλά και από το λεγόμενο Χρονικό του Μουντάνερ που συμμετείχε στην εκστρατεία. Είχε δολοφονηθεί ο αρχηγός τους, ένας άλλος ιππότης, ο Χιμένες τσακώθηκε και έφυγε στην Ξάνθεια (πρώτα αναφορά της Ξάνθης), τέτοια.
Τα υπόλοιπα, κερα Τασιά, ηγούμενος, κλπ είναι ευρήματα. Το “βλάχικο” κασέρι όμως όχι: στα στενά της Ρεντίνας είχαν εγκατασταθεί σκλαβήνοι Ρυγχίνοι, που σε ένα αχρονολόγητο χρονικό της Λαύρας μνημονεύονται ως “Βλαχορηχίνοι”. Αυτού του εγγράφου ανάμνηση είναι το “βλάχικο κασέρι”.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *